زيان داشته باشد يا زنى باشد كه براى عفت او ضرر داشته باشد ، زندانى نمىشود ؛ زيرا در صحيح غياث ، اطلاقى وجود ندارد و اين حكم در هر موردى كه مانعى مهم‌تر از تحصيل مالى باشد ، جارى مىشود . « 1 » آراى ديگر مذاهب 5 . شيخ سليمان جمل : اگر زندانى اجير شده باشد كه شخصا كارى انجام دهد و در زندان امكان آن نباشد ، حبس او ممنوع است . « 2 » 6 . ابو دقيقه ( در شرح بر اختيار ) : اگر زندانى مريض شد در صورتى كه كسى را دارد كه در زندان پرستارىاش كند آزاد نمىشود و گرنه آزاد مىشود تا هلاك نشود . « 3 » 7 . خطيب : اگر در زندان مريض شود و مرض او را از پا بيندازد و كسى نباشد كه او را خدمت كند ، از زندان بيرون آورده مىشود . اين چنين از محمد روايت شده است ، گفت : اين ، زمانى است كه غالبا بيم هلاك مىرود و فتوا بر اساس آن است . « 4 » نظر نگارنده : اوّلا : ظاهر سخن آية اللّه سيّد كاظم يزدى ، امام خمينى و آية اللّه سبزوارى اين است كه حكم اختصاص دارد به زندانى بدهكار نه هر زندانى . بنابراين ، هيچ كس فتوا نداده اگر زندان براى ديگر زندانيان زيان‌بار باشد ، حبس جايز نيست ؛ مثل كسى كه شخصى را نگه‌داشته تا ديگرى او را بكشد و مثل مرتد ملى و مثل مرتده و مثل كسى كه دستور قتل داده است و . . . مگر اينكه گفته شود : اين موارد از نظر موضوع با آن مورد فرق دارد يا اين كه گفته شود : زندان براى زندانى بدهكار ، تعزير است ولى براى دسته‌هاى ديگر حدّ است . ثانيا : اگر اين حبس براى مجازات بوده و يكى از اقسام تعزير باشد ، چنان كه سيّد عاملى در مفتاح الكرامه « 5 » بدان تصريح كرده است چه دليلى دارد كه براى بيمارى ، ترك شود خصوصا با وجود اطلاقات ادلّهء حبس و نبودن دليلى كه آن‌ها را قيد بزند و همچنين مستلزم تعطيل حدود و تعزيرات مىشود علاوه بر آن اين كار موجب ضرر براى صاحب حق ، يعنى بستانكار است .

--> ( 1 ) . ص 57 ، مسألهء 8 . ( 2 ) . شرح الجمل على شرح المنهج ، ج 5 ، ص 346 . ( 3 ) . اختيار ، ج 2 ، ص 91 . ( 4 ) . فتاوى الغياثيه ، ص 167 . ( 5 ) . ج 10 ، ص 86 .